در سنين بين 5/2 تا 5 سالگي در گفتار اكثر كودكان نارواني وجود دارد. اين نارواني شامل وقفه و مكث، تكرارهاي طبيعي و فيزيولوژيك مي‌باشد و جزئي از رشد گفتار و زبان كودك را تشكيل مي‌دهد. با رعايت يكسري اصول و موازين و با گذشت اين دوره از سن و شرايط آن اين نارواني به تدريج كاهش مي‌يابد و از بين مي‌رود.

اگر شرايط كودك به نحوي تداوم دهنده اين دوره باشد ممكن است اين نارواني به لكنت تبديل شود. شايعترين سن شيوع بين 2 تا 5/3 سالگي و 5 تا 7 سالگي آغاز مي‌شود. از علل بروز لكنت مي‌توان مواردي مانند كمبود واژگان در مقايسه با ميزان شناخت كودك از محيط پيرامون، عدم تثبيت برتري طرفي، عدم استفاده صحيح از گرامر بدليل سن كم كودك را نام برد. در حقيقت كودك هنگاميكه صحبت مي‌كند بدنبال واژه مي‌گردد. پس از انتخاب واژه، جايگزين كردن آن در دستور زباني مناسب و صحيح براي آن مشكل است و اين امر باعث نارواني وي مي گردد.

شيوع لكنت در پسران 4 برابر بيش از دختران مي‌باشد. قبلاً تصور مي‌شد كه از علل بروز لكنت ترس و عصبيت است در حاليكه اين موارد از نظر علمي ثابت نشده است و فقط مي توان اين ادعا را مطرح نمود كه لكنت در موقعيت هاي استرس زا تشديد مي‌شود در افراد مبتلا به لكنت سابقه خانوادگي لكنت و ساير اختلالت گفتاري معمولاً وجود دارد.

لكنت معمولاً دوره‌هاي عود و بهبودي دارد. پنجاه تا هشتاد درصد موارد خفيف بهبودي مي‌يابند.در سنين مدرسه وجود لكنت روي ارتباط كودك با همسالان و نيز مسائل تحصيلي تاثير منفي مي گذارد.

شايعترين اختلالات همراه با لكنت اضطراب و افسردگي است.

 تفاوت لكنت با نارواني طبيعي چيست؟

گر چه سن شروع لكنت و نارواني طبيعي گفتار كودكان اغلب 5/2 تا 5 سالگي است اما با هم تفاوتهايي دارندكه شامل موارد ذيل مي باشد.

·در نارواني طبيعي همه كلمه يا عبارت را تكرار ميكنند و گاهي مكث مي‌كنند. مكث در نارواني طبيعي با صداهايي مثل ا، ام، اه، پر مي شود در صورتيكه در لكنت كودك قفل و تكرار صداها را دارد( مانند سي سي سي سيب)

·در نارواني طبيعي كودك از مشكل خويش آگاهي ندارد در صورتيكه در لكنت آگاهي از مشكل وجود دارد.

· اجتناب از سخن گفتن و حالات تقلايي در موقع صحبت كردن در كودك ناروان ديده نمي‌شود در صورتيكه گفتار لكنتي با اين موارد همراه مي باشد.

· لكنت همراه با حركات ثانويه مانند حركات دست و پا، كوبيدن پا بر روي زمين و ... مي‌باشد در صورتيكه در نارواني طبيعي حركات ثانويه وجود ندارد.

· مهمترين علت بوجود آمدن نارواني طبيعي در كودكان مي‌تواند كمبود خزانه لغات كودك باشد.

 براي كمك به كودك دچار لكنت و يا نارواني طبيعي چه بايد كرد ؟

·هرگز كودك را لكنتي نخوانيد و به وي برچسب لكنتي نزنيد ( مثلاً نگوئيد تو چرا اينطوري صحبت مي كني، تو لكنت داري، تو مثل فلاني صحبت ميكني )

·در هنگام صحبت كردن كودك از پيشنهاداتي مانند آهسته‌تر صحبت كن، قبل از صحبت فكر كن، وسط صحبت مكث و لكنت نكن اجتناب كنيد. تذكرات و پيشنهادات چه محبت آميز و ملايم، چه با خشونت و همراه سرزنش باشد در هر صورت موجب آگاهي كودك از چگونگي صحبتش و اينكه با ساير كودكان متفاوت است خواهد شدو در نتيجه به شدت مشكل مي انجامد.

·از مطرح كردن مشكل در حضور كودك جدداً خودداري كنيد و هرگز مشكلات گفتاري او را در حضور ديگران مطرح نكنيد.

·به كودك فرصت دهيد حرف خود را كامل بزند. هرگز گفتار اورا بدليل اينكه اورا از تنش و ناراحتي نجات دهيد كامل نكنيد. اجازه دهيد خود، گفتارش را حتي با زحمت زياد كامل كند صبر كنيد كودك كلمه را ادا كند شما كلمه را براي وي تكرار نكنيد ضمناً هنگام صحبت كردن، گفتار اورا قطع نكنيد.

·به هيچ وجه نگراني خود را نسبت به مشكل كودك نشان ندهيد. وقتي كودك صحبت مي‌كند نبايد در صورت شما تغييرات و نگراني نسبت به گفتار او نمايان شود چرا كه از نظر رواني اگر كودك متوجه شود كه والدين سعي دارند كه او خوب صبت كند تلاش مي‌كند خواسته والدين را برآورده سازد و سعي كودك باعث تنش و فشار در كودك و نهايتاً بيشتر شدن مشكل او مي شود .

· سعي كنيد كودك با موقعيتهايي كه موجب افزايش لكنت زبان در او مي شود مواجه نگردد. از آنجائي كه كودك تحت فشار روحي شديد قرار مي‌گيرد و روي گفتار او اثر سوئي مي‌گذارد لذا فراهم آوردن يك محيط مناسب براي كودك باعث تنش در كودك و در نتيجه كاهش مشكل وي مي‌گردد.

·به دليل اينكه هر چه سرعت گفتار كودك كمتر باشد تسلط و كنترل وي روي گفتار بيشتر و در نتيجه لكنت او كمتر خواهد شد لذا والدين بايد با شيوه آرام ، غير عجولانه ، شمرده واضح و كوتاه با كودك صحبت كنند تا كودك بتواند لحن و آهنگ گفتار آنها را تفسير كند.

·به منظور افزايش اعتماد به نفس در كودك توانائي‌ها و استعدادهاي او را توسعه و تا حدي بزرگ جلوه دهيد .

·هرگز كودك را مسخره نكنيد، اداي صحبت كردن اورا درنياوريد و به ديگران اجازه چنين كاري را ندهيد.  

·موقعيتهاي گفتاري مناسبي كه كودك در آن موفق است فراهم كنيد . فرزندتان را براي صحبت كردن يا جواب دادن به سوالات ديگران و در حضور ساير افراد تحت فشار قرار ندهيد متعاقباً او را تشويق كنيد كه هر وقت خودش دوست دارد صحبت كند.

·بازي شرايطي براي كودك فراهم مي‌سازد كه در آن بسياري از تمايلات و خواسته ها بيان مي شود. بسياري از موارد آموزشي را مي توان از طريق بازي به كودك آموخت لذا پيشنهاد مي گردد والدين هر روز در دو نوبت راس ساعت مشخص و در مكان معين در حدود 20 تا 30 دقيقه صبح و 20 تا 30 دقيقه بعد ازظهر با كودك بازي كنند.

·براي ايجاد شمرده گويي در كودك استفاده از داستانگويي و قصه گويي مفيد مي باشد.داستان‌گويي در ابتدا مي‌تواند در ساعات مشخصي از روز مثلاً قبل از خواب شب باشد. بعد از اين مرحله در سه روز اول هفته براي كودك قصه با لحن شمرده و آهنگين ( همانند افراد قصه گو ) بازگو كنيد. در سه روز دوم هفته موضوع قصه را عوض كرده و قصه جديد را با شرايط قبل بازگو كنيد و در كنار آن قصه قبلي را از كودك بخواهيد. با لحن خودتان تعريف كنيد و اين روند را چندين هفته ادامه دهيد تا كودك شمرده گويي را در تعريف داستان ياد بگيرد و آن را به صحبت روزمره تعميم دهد.

·با كودك خود مثل ساير افراد خانواده صحبت كنيد. از ترحم و دلسوزي خودداري كنيد و اجازه ندهيد كه از لكنتش سوء استفاده كند.

·كودك خود را در شرايط فيزيكي مناسب نگه داريد و در فراهم ساختن استراحت كافي براي او و اجتناب از خستگي اش اطمينان حاصل كنيد زيرا كودك در هنگام خستگي با هيجان بيشتري واكنش نشان مي دهد كه ممكن است اين هيجان بر ريتم و الگوي گفتارش تاثير بگذارد . والدين بايد با يك برنامه دقيق فعاليتهاي روزانه كودك را تنظيم كنند بدين معني كه ساعت بيدار شدن ، صبحانه ، بازي، ناهار، خواب بعد از ظهر، تماشاي تلويزيون، پارك،شام و ... بايد راس ساعت مشخص باشد اين انضباط محيط قابل پيش بيني براي كودك مهيا مي‌سازد كه فشار و تنش را براي كودك به حداقل مي رساند و در نتيجه ميزان نارواني نيز كمتر مي شود.

·دركنار مشكلات گفتاري كودك ممكن است مواردي چون لجبازي، شب ادراري، ناخن جويدن ترس‌هاي بي مورد، وابستگي بيش‌از حد، اضطراب، وسواس و ... نيز وجود داشته باشد. والدين بايد در چنين مواردي مشكل كودك را با روانپزشك كودك و روانشناس مطرح كنند.

 

 پيش آگهي درمان لكنت به چه عواملي بستگي دارد

1-    سن كودك و زمان شروع لكنت

2-    علت ابتلا به لكنت

3-    واكنش والدين و اطرافيان نسبت به مشكل كودك

4-    نوع لكنت و شدت آن

5-    زمان مراجعه كودك

6-     وجود اختلالات رفتاري همراه با لكنت

 درمان:

درمان مي‌تواند بسيار موفقيت‌آميز باشد ولي والدين بايستي بدانند در هر روش درماني برخي از موارد ممكن است به شكست منتهي گردد بنا براين بدون مايوس شدن بايد درمان را ادامه داد.

 روشهاي درماني

در درمان لكنت روشهاي مختلفي مطرح مي‌باشد. يكي از روشهاي رايج ، گفتار هيجاني زمان بندي شده است كه در آن كودك از درمانگر مي آموزد تمام هجاها را با فاصله مساوي بين آنها و فشار يكسان تلفظ  كند كودك مبتلا به لكنت اگر بازگشت صداي خود را بشنود مي تواند  گفتار رواني داشته باشد . اين كار بوسيله بازخورد شنيداري تاخيري انجام مي شودكه عبارت است از صداي ضبط شده كودك كه او قبل از انتقال بوسيله گوشي ، پس از مكث به اندازه كسري ازثانيه مي‌شنود. اين كار باعث مي شود او خيلي آهسته صحبت كند . كودك صداهاي گفتاري خود را مي‌شنود و اين كار ممكن است سبب قطع شدن لكنت او شود. روش درماني ديگر، روش سايه مي‌باشد كه به كودك آموخته مي شود هجاها و كلمات را پس از به زبان آوردن تكرار كند.

در نهايت براي درمان كودك لكنتي بايد مشكل وي را با متخصص گفتاردرماني مطرح كرد. ضمن اينكه در صورت مشاهده اختلالات رفتاري همراه بايد با روانپزشك كودك و روانشناس مشورت شود.